Read More

‘Decommission, rewrite, and change the course of the future’ – Interview Franco ‘Bifo’ Berardi

The long version of an interview I did with Franco Berardi, for the art mag Metropolis M, winter 2011.

Franco Berardi, better known as “Bifo”, is an Italian autonomist philosopher and media activist. One of the founders of the notorious Radio Alice, a pirate radio station that became the voice of the autonomous youth movement of Bologna in the late 1970s, Bifo is the author of multiple works of political theory, including The Soul at Work and the recently published After the Future.

MO: How do you look at the present crisis from the perspective that you have developed in your work, which revolves around the interconnectedness of economy, language and psychology?

Do you remember what happened at the end of the nineties and especially in the spring of the year 2000? After a decade of development, of growth and also of hope; after the belief in the possibility of infinite expansion of a virtual capitalism based on new technologies, there was a collapse. The bursting of the Internet bubble. It was a very important moment. And in a sense, what happened in September 2008 in the United States and what is happening now in Europe, can be considered as the long aftermath of the crisis of 2000. Because in that crisis, all the elements of novelty, of the new forms of capitalism which I like to call semiocapitalism, manifested themselves openly.

Read More

Diploma­demo­cratie

Licht gewijzigde versie, eerder gepubliceerd in de Groene Amsterdammer, mei 2012

Diplomademocratie: De intellectuele gedoogconstructie

Tien jaar zijn verstreken sinds de moord op Pim Fortuyn. Het was een decennium waarin het rechtspopulisme de boventoon voerde. Waarin Nederland een harde ruk naar rechts maakte, culminerend in het kabinet-Rutte dat het land beloofde terug te geven aan de hardwerkende Nederlander. Met de val van de regering, zijn er velen die afgeven op het onzalige karakter van de gedoogconstructie. Het wordt de gevestigde rechtse partijen kwalijk genomen dat zij überhaupt met Wilders in zee zijn gegaan. De gedoogconstructie is echter niet enkel op het conto van rechts te schrijven. Jazeker, het was Rutte die eigenhandig besloot over rechts te gaan bij de formatie. Maar evengoed was er sprake van een brede intellectuele consensus, onder het keurkorps van wetenschappers en journalisten, dat het rechtspopulisme omarmd en geïncorporeerd moest worden door politiek en media. Deze poging tot pacificatie van het rechtspopulisme werd wetenschappelijk onderbouwd met een even populaire als foutieve interpretatie van de opkomst van Fortuyn. Het falen van de politieke gedoogconstructie impliceert evengoed dat de intellectuele gedoogconstructie mislukt is. Het is tijd om een kritisch licht te laten schijnen over de belangrijkste instantie van deze pacificerende denktrant, de invloedrijke NWO studie Diplomademocratie van bestuurskundigen Anchrit Wille en Mark Bovens.

Read More

Het politieke denken van Antonio Gramsci

Materiaal voor een workshop over de politieke filosofie van Gramsci, gegeven aan Jong WBS (het wetenschappelijk bureau v/d PvdA), 5 maart 2013. Zie hier voor de slides.

Ik heb enkele fragmenten geselecteerd uit: Antonio Gramsci, Selections from the Prison Notebooks. Ingeleid, verzorgd en vertaald door Quintin Hoare and Geoffrey Nowell Smith, Lawrence & Wishart, London, 1971

Bij wijze van introductie zal ik hier kort enkele opmerkingen plaatsen die de persoon Gramsci van enige context voorzien, en tevens de onderstaande tekst hopelijk wat toegankelijker maken.

1)

Gramsci werd in 1891 geboren in Sardinië. Hij kreeg bekendheid als redacteur van het socialistische weekblad L’Ordine Nuovo en werd een belangrijk figuur in de Turijnse beweging van fabrieksraden in 1919-1920. Na een korte periode aan het hoofd te staan van de Italiaanse Communistische Partij, werd hij in 1926 gearresteerd door het fascistische regime van Mussolini. De fascistische rechter concludeerde op beroemde wijze in de rechtszaal dat dit brein het werken onmogelijk gemaakt moest worden. Tien jaar gevangenschap volgde waarin Gramsci’s medische toestand scherp verslechterde. Hij stierf in 1937, drie dagen naar zijn vrijlating. Niettemin was hij in staat om in de gevangenis 2.848 pagina’s vol te schrijven, die pas na de oorlog zouden uitkomen als Quaderni del Carcere, later vertaald als The Prison Notebooks. Deze omstandigheden hebben ertoe geleid dat het werk van Gramsci een zeer fragmentarisch karakter heeft, zoals we weldra zullen zien.

Read More

Occupy: zoektocht naar een gebruiks­aan­wijzing

Net binnen, het februari nummer van het literaire tijdschrift DW B getiteld Daar is de lente. Deze editie verkent de verbanden tussen de Arabische Lente en de mondiale Occupy-beweging evenals de rol van de kunsten in hedendaags protestbewegingen. Hieronder de eerste helft van mijn bijdrage. Je kunt het nummer hier bestellen.

Amster­dam Noord: van sociale naar ruimtelijke maakbaarheid

Oorspronkelijk gepucliceerd in Justitiële Verkenningen 2010/5. Hier in pdf te downloaden. Gepresenteerd in december 2011 in Frascati, bij een programma over het gevangenisontwerp van Fleur Agema, georganiseerd door Jonas Staal.

Wie zich over het IJ begeeft – al is het enkel door het werpen van een blik – kan het niet ontgaan dat in Amsterdam Noord een verstrekkende transformatie aan de gang is. In het gebied werd lange tijd alles ondergebracht wat men in Amsterdam niet wilde hebben, te beginnen met het middeleeuwse galgenveld, tot de latere woonwagenkampen, de vervuilende chemische en scheepsbouwindustrie en het overschot aan minder bedeelde bevolkingsgroepen. Amsterdam Noord kampt als gevolg daarvan al langere tijd met een stigma, op vergelijkbare wijze als Zuid dat doet in Rotterdam. Nu lijkt Noord eindelijk onderweg om een meer geaccepteerd onderdeel van de stad Amsterdam te worden (Donkers, 2007), maar deze nieuw opgevatte interesse lijkt meer van toepassing te zijn op het onder‐ gewaardeerde onroerend goed in het gebied – dat nu op energieke wijze herontwikkeld wordt – dan op de oorspronkelijke bewoners van Noord zelf.

Read More

Hayek en het neolibera­lisme dat geen neolibera­lisme mag heten

De politieke filosofie van Friedrich Hayek schijnt als een soort brug te hebben gefungeerd tussen het neoliberalisme en het neoconservatisme. Dit omdat Hayek de markt feitelijk tot een spontane orde verklaart, waarvoor de bestaansvoorwaarden (en bijbehorende morale deugden) via de overheid moeten worden opgelegd. Het geloof in de onfeilbaarheid van de markt als een soort waarheidsprocedé maakt de kern uit van het neoliberalisme. Het idee van een natuurlijke orde is kenmerkend voor het conservatisme, terwijl het idee van maakbaarheid om een dergelijke ‘natuurlijke’ orde te bereiken neoconservatief van karakter is. Het gestaalde neoliberalisme van Hayek mag in Nederland overigens geen neoliberalisme heten, het wordt door haar aanhangers met het codewoord klassiek-liberalisme aangeduid.(1)

Read More

Paul Scheffer, Samuel Hunting­ton en Amitai Etzioni

Ik ben bezig aan een artikel over de invloed van het Amerikaanse neoconservatisme op de Nederlandse politiek. Paul Scheffer is het nieuwste object van interesse. De analyse in Het Land van Aankomst, u weet wel zijn ‘genuanceerde’ magnum opus, is voor een belangrijk deel geïnspireerd op het Amerikaanse neoconservatisme. Dan heb ik het in het bijzonder over de neoconservatieve denkers Samuel Huntington en Bernard Lewis. Ik vond net een totaal vernietigende recensie van het boek van Huntington waar Scheffer zich op inspireert. Een essay, verrassend genoeg geschreven door de man achter Balkenendes normen en waarden retoriek, Amitai Etzioni (pdf). (Hoop niet dat ooit iemand zoiets over mij schrijft):

Read More

Gevangen in ironie: het naïeve nietsisme van P.F. Thomése

Zaterdag 9 februari was in de NRC een uitgebreide lofrede op de ironie te lezen van de schrijver P.F. Thomése. De ironie is volgens Thomése de perfecte nihilistische geste, omdat het in al zijn dubbelzinnigheid laat zien dat elk moreel oordeel gefundeerd is op twijfel. De ironische geest, zo lamenteert Thomése, bevindt zich echter in de verdrukking in een tijd gekenmerkt door populisme en fundamentalisme.

Je vraagt je af op welke planeet Thomése zich de afgelopen tien jaar heeft bevonden. Lees de teksten van Geenstijl, juist de ironie is een paardenmiddel in het verkopen van nieuwe waarheden, liefst met seksistische en racistische inslag. Het deftige schrijversnihilisme van Thomése steekt er bleek bij af.

Read More

Dutch Culture Wars: on the politics of gutting the arts

“No one is safe.” With these words Halbe Zijlstra, the State Secretary of Education, Culture and Science, announced the slashing of the cultural budget on the Dutch national news in December 2010. Whereas cutbacks are generally accompanied by at least the pretension of reluctance or regret, Zijlstra delivered the message with a sardonic smile. It’s a rather uncommon spectacle: a State Secretary of Culture who publicly flaunts his disdain for culture. Zijlstra described artists as being on a “subsidy drip” and took care to present himself as an avowed fan of Dan Brown, Tom Clancy, McDonalds and Metallica. Known amongst artists as “Halbe the Wrecker,” he has become the embodiment of the anti-artistic and anti-intellectual sentiment in the Netherlands. Zijlstra became the figure of the philistine that the cultured classes love to hate. And he welcomes that hatred.