Category: neoliberalisme
-
De ideologische veren van Rick van der Ploeg
Begin jaren negentig ontwikkelt en omarmt de PvdA een gematigde variant van het neoliberalisme, ook wel sociaal-liberalisme of Derde Weg genoemd. Het zou de basis vormen van Paars. De ideologen van deze koerswijziging – in de media stelselmatig geroemd als ‘pragmatici’ – zijn voornamelijk economen, waaronder Willem Vermeend, Flip de…
-
Wim Kok, Frans Rutten en de informatiepolitiek van het neoliberalisme
Ik kwam deze week een intrigerende discussie tegen tussen Wim Kok en Frans Rutten uit 1987, waarin Kok de “machiavellistische informatiepolitiek”, “opzettelijke bewustzijnsvernauwing”, “bewust ignorante houding” en “anticiperende misleiding”, van de Nederlandse pendant van het neoliberalisme bekritiseert. Er is veel geschreven over de kennisleer van het neoliberalisme, door onder andere…
-
Chateau-Briant in Bloemendaal
In de empirisch-historische studies van het neoliberalisme zoals Bernard Walpens Der Plan, das Planen zu Beenden, en Philip Mirowski’s en Dieter Plehwes The Road from Mont Pélerin, wordt de besloten Mont Pèlerin Society als kraamkamer van het neoliberalisme gezien. Op de bijeenkomsten van de Mont Pélerin Society (MPS) overlegden de…
-
De elitenetwerken van het neoliberalisme
In de beginfase is het neoliberalisme in Nederland georganiseerd via een aantal besloten elitenetwerken. Er is de Nederlandse Vereniging voor Vrijhandel, met in haar bestuur toenmalige ministers, bedrijfsleiders, topbankiers, hoofdredacteurs van kranten en professoren. Er is het Comité ter Bestudering van Ordeningsvraagstukken, een soort neoliberale denktank, die zich toelegt op…
-
Neoliberalisme: verzet tegen de sociaaldemocratie
Wat opvalt is hoe selectief aanhangers van het neoliberalisme omgaan met de eigen geschiedenis. Zo stelde Stephan Sanders in het NRC van 27 april 2009: “Er is een internationaal volkstribunaal aan de gang, niet alleen in contreien waar ze van oudsher dol zijn op volkstribunalen, maar ook, of juist in…
-
Frans Rutten en het neoliberalisme
De marginaliteit van het neoliberalisme in zijn beginperiode maakt het relatief makkelijk om actoren, publicaties en organisaties als zodanig te identificeren. Dat verandert in de jaren zeventig, als het neoliberalisme onderdeel gaat uitmaken van de beleidspraktijk, wat zich uit in een overschakeling van Keynesianisme naar monetarisme en aanbodeconomie. Het probleem…
-
Neoliberale denktanks
Ik heb eerder geschreven over de eerste neoliberale denktank in Nederland, het Comité voor Ordeningsvraagstukken, dat in 1939 werd opgericht onder aanvoering van Josephus Jitta. De belangrijkste activiteit van het Comité bestond uit het vertalen en samenvatten van internationale neoliberale denkers en het interveniëren in de media. Ik vond echter…
-
De vergeten architect van de Europese interne markt
Meer onder het kopje vergeten geschiedenis. In mijn onderzoek naar het neoliberalisme liep ik tegen de figuur van J.W. Beyen aan, wiens naam in 1961 op de ledenlijst van de Mont Pelerin Society verschijnt. Beyen was van 1952 tot 1956 minister van Buitenlandse Zaken onder Drees en kan met recht…
-
Mistvorming rond het neoliberalisme
Soms heeft een publicatie een effect dat tegengesteld is aan het beoogde. Zulke boemerangeffecten schijnen veel voor te komen, als het gaat om pogingen de circulatie van bepaalde ideeën stop te zetten. De kans is groot dat daardoor ongewenste ideeën juist meer voor het voetlicht treden dan voorheen. Een recent boekje…
-
Frits Bolkestein en het neoliberalisme
Frits Bolkestein is wereldwijd een van boegbeelden van het neoliberalisme. Weliswaar speelt Bolkestein intellectueel verstoppertje en ontkent hij op plagerige wijze dat het neoliberalisme bestaat, maar daar is makkelijk doorheen te prikken. Volgens zowel Patrick van Schie (directeur Teldersstichting, wetenschappelijk bureau van de VVD) als Andreas Kinneging (voormalige speechschrijver van…
MO 