Home

In de beginfase is het neoliberalisme in Nederland georganiseerd via een aantal besloten elitenetwerken. Er is de Nederlandse Vereniging voor Vrijhandel, met in haar bestuur toenmalige ministers, bedrijfsleiders, topbankiers, hoofdredacteurs van kranten en professoren. Er is het Comité ter Bestudering van Ordeningsvraagstukken, een soort neoliberale denktank, die zich toelegt op publicatie en vertaling van teksten. Deze heeft wat leden betreft een grote overlap met de Vereniging voor Vrijhandel. En er is de internationale Mont Pelerin Society, met een klein aantal vaste Nederlandse leden. Hier ook een overlap.

10428224_10204411985886894_2318716000848037999_o

Zoals eerder gesteld is de Mont Pelerin Society de plek vanwaar het neoliberalisme is ontwikkeld en verspreid door intellectuelen als Hayek en Friedman. Dit met behulp van een aantal gelieerde denktanks zoals de Institute of Economic Affairs (opgericht 1955) dat het beleid van Thatcher uitdacht en het American Enterprise Institute (opgericht 1943) en de Heritage Foundation (opgericht 1973) die eenzelfde rol speelden bij Reagan en de Republikeinen. Er is een lijst met Nederlandse leden van de Mont Pelerin Society, te vinden in het liberaal archief in Gent. Dit zijn de namen die ik tot nu toe heb kunnen achterhalen. Onduidelijk is in hoeverre deze personen als actieve leden beschouwd kunnen worden. In ieder geval moeten aspirant-leden voorgedragen worden door twee bestaande MPS-leden en moeten zij akkoord gaan met de uitgangspunten van de MPS. Vrijblijvend is het dus allerminst. (Let wel, deze lijst strekt over 50 jaar, veel van deze mensen zijn inmiddels overleden.)

-Johan Willem Beyen, Minister buitenlandse zaken 1952-1956.
-Frits Bolkestein, VVD fractieleider.
-E.J. Bomhoff, econoom, eerst PvdA toen LPF Minister.
-Anton de Graaff, econoom Nederlands Economisch Instituut
-Arnold Heertje, econoom, PvdA.
-Pieter Hennipman, hoogleraar economie UvA.
-Josephus Jitta, voormalig hoofdredacteur de Groene en NRC, voorzitter Comité ter bestudering van ordeningsvraagstukken.
-H.I. Keus, directeur Heemaf (tot 1963 soort van het Nederlandse Siemens), adviesraad weekblad Burgerrecht.
-Arie Lunshof, journalist Telegraaf
-Gerrit Meijer, econoom Universiteit van Maastricht.
-Justus Meyer, secretaris Comité ter bestudering van ordeningsvraagstukken.
-D.C. Renooij, directeur ABN vanaf 1964 tot samenvoeging ABN AMRO.
-F.E. Spat, directiesecretaris Philips.
-G.M. Verrijn Stuart, hoogleraar economie, Amsterdamsche bank.
-Abraham Zeegers, hoofdredacteur weekblad Burgerrecht.

8 thoughts on “De elite­netwerken van het neoliberalisme

  1. Even voorstellen: Bart de Cort, biograaf van Justus Meijer (met lange ij dus). Ik vermoed dat de 3e general meeting van de Mont Pelerin Society in 1950 in Bloemendaal plaats vond omdat dit de woonplaats van Meijer was.
    Info over Justus Meijer welkom.

  2. Beste Bart de Cort, ik kwam in het persoonlijke archief van Hayek een grappige correspondentie tegen tussen Justus Meyer (met een y) en Hayek. Mochten we het hebben over dezelfde persoon, dan kan ik deze toesturen. Dient uiteraard op de juiste wijze aan gerefereerd te worden.

    • Beste Demerijn,
      Dank, dat zou een geweldige hulp zijn. Uiteraard zal ik juist refereren, inclusief ‘met dank aan).
      Wat schrijfwijze familienaam betreft: oorspronkelijk is de familienaam Meyer. Dit werd later vernederlandst. Maar met name in internationale contacten was het soms toch weer ‘Meyer’.
      Kan ook zeer voorlopig resultaat van korte bio van Justus Meijer sturen, hij was o.a. medeoprichter van de neoliberale Partij voor Recht en Vrijheid.

  3. Beste Demerijn,
    Oriënteer mij op P. Hennipman, hoogleraar economie UVA, en vraag mij af hoe hij in dit archief voorkomt, deelnemer aan welke conferenties of anderszins?
    Mvg Bouke Posthuma

    • Beste Bouke Posthuma, hij komt in de administratie voor als (betalend) lid van de MPS. En heeft inderdaad ook deelgenomen aan conferenties. Welke precies zou ik moeten opzoeken. Of is dat niet uw vraag?

      groet,

      Merijn

  4. Beste Demerijn, ben heel ingenomen met deze bevestiging als ‘betalend’ lid. En bij welke conferenties en (evenuele bijdragen van zijn hand) ben ik uiteraard nu zeer nieuwsgierig. Maar ik denk dat ik zelf nu in Gent moet gaan kijken. Is dat archief goed toegankelijk?
    Mvg Bouke Posthuma

    • Laat ik een slag om de arm houden: ik heb documenten gezien uit de vroege periode begin jaren vijftig, waarin Hayek om betalingen vraagt van aspirant leden. Ik weet niet of dit later een vereiste is gebleven. Het lijkt me wel.

      Het liberaal archief in Gent is goed toegankelijk. Ze scannen ook dingen in. Meer ligt er nog bij het Hoover archief in Californië. Ik zou overigens graag uw onderzoek naar Hennipman lezen, wij zijn zelf er nog niet helemaal uit of de man nu gerekend kan worden tot het neoliberale netwerk of dat zijn interesse puur academisch was.

      groetjes,

      Merijn

      • Beste Demerijn
        Dank voor deze reactie. Ook ik heb mijn twijfels over Hennipman’s positie. Veel vooraanstaande, en meestal wat oudere, collega economen waren lid van de MPS; hen in informele sfeer te ontmoeten kan ook een beweegreden zijn de conferenties bij te wonen.
        Ik beloof u op de hoogte te houden over mijn verdere bevindingen.
        Met vriendelijke groet,
        Bouke Posthuma

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s